MTV Unplugged in New York

To jest ta jedna Nirvana, którą znają nawet ludzie, którzy nie znają Nirvany. Koncert nagrany 18 listopada 1993 w Sony Music Studios w Nowym Jorku, wyemitowany 14 grudnia, wypuszczony jako album 1 listopada 1994, siedem miesięcy po śmierci Kurta. Do 2013 roku sprzedał się w ośmiu milionach egzemplarzy w USA, dostał Grammy w 1996 roku, i przez większą część lat 90. był tą płytą Nirvany, którą kupowali rodzice.

Set, którego nikt się nie spodziewał

Producenci MTV chcieli „Smells Like Teen Spirit”. Chcieli „In Bloom”, „Lithium” i „Come as You Are”. Chcieli, żeby były gościnne zespoły: Pearl Jam, Eddie Vedder. Nirvana odmówiła po kolei wszystkim.

Kurt zaprosił Meat Puppets, których dzisiaj mało kto pamięta, ale w 1993 roku byli kultowym punkowym duetem z Arizony, wtedy w kryzysie karierowym. Trzy piosenki z ich II (1984), czyli „Plateau”, „Oh, Me”, „Lake of Fire”, Kurt wybrał osobiście, i zaprosił braci Kirkwood, żeby zagrali je z nim.

Z tego, co Nirvana faktycznie grała regularnie, weszły tylko trzy piosenki: „Come as You Are”, „Pennyroyal Tea” i „On a Plain”. Reszta to covery (Bowie, Lead Belly, The Vaselines, Meat Puppets), stare rzeczy z Bleach i In Utero, oraz jedna piosenka, „Where Did You Sleep Last Night”, która była tradycyjnym bluesem z Lead Belly’ego i którą Kurt śpiewał tak, że studio zaczęło klaskać dopiero po dwóch sekundach ciszy.

Sceneria

Alex Coletti (producent MTV Unplugged w latach 1990–1998) wspomina, że Kurt poprosił o kwiaty i świece „jak na pogrzebie”. Zażyczył sobie żyrandol z prawdziwymi kryształowymi łezkami. To zdjęcie z okładki płyty i wideo (puste krzesła, żyrandol, lilie na scenie) jest w całości pomysłem Kurta.

Kurt powiedział: „Chcę, żeby to wyglądało jak pogrzeb”. Kazałem znaleźć lilie stargazer. Pięć miesięcy później rozumiałem, dlaczego.

Jak brzmi

Dwie rzeczy, o których warto wiedzieć. Po pierwsze, „akustyczny” tu znaczy „z gitarą akustyczną”, ale Kurt puszczał sygnał przez pedal Boss DS-1 do wzmacniacza Fender Twin. Coletti mówił, że kiedy technik chciał to zabrać ze sceny, żeby wyglądało bardziej unplugged, Kurt odmówił. Efekt jest taki, że gitara na płycie jest cieplejsza niż normalna akustyka i ma delikatny „warm break-up”, jeżeli słuchasz uważnie na słuchawkach.

Po drugie, płyta została nagrana jednym podejściem, w jednym secie, bez playbacków. Wersje, których słuchasz, to wersje, które zagrali tego wieczoru. Ostateczny miks Scotta Litta wygładzał tylko dynamikę, nic nie dokrywał.

Where Did You Sleep Last Night

Trzy minuty i piętnaście sekund, licząc od pierwszego akordu. Ostatnia piosenka w secie i, jak się okazało, ostatnia piosenka Nirvany w telewizji. Kurt zaśpiewał ją tak, jak Lead Belly, i tak, jak Lead Belly by nie zaśpiewał. Kiedy dochodzi do ostatniego wysokiego wejścia, spójrz mu na twarz w wideo (od 4:29). Jest coś, co się na tej twarzy dzieje. Coś, na co żadne słowa nie działają.

Co słuchać

Cała płyta w jednym siadaniu. Kolejność utworów w wydaniu CD nie jest kolejnością koncertu; MTV zmontowało tak, żeby nagranie kończyło się na „Where Did You Sleep Last Night”. Na koncercie Kurt zagrał ją jako 14. z 14, ale były jeszcze bisy, których nie zagrali. Nie chciał.

Źródła

1. Alex Coletti wspomina Unplugged (WSJ)