PalaGhiaccio, Rzym, 22 lutego 1994

22 lutego 1994 roku, PalaGhiaccio w Rzymie. Nirvana grała w Europie w ramach trasy In Utero, która miała się skończyć w Monachium 1 marca. Zamiast tego skończyła się dwa dni później, 3 marca, kiedy Kurt zażył zbyt dużą dawkę środków nasennych i zapadł w śpiączkę w hotelu Excelsior. Odzyskał przytomność następnego dnia. Trzy tygodnie później nie żył.

Ale wróćmy do koncertu. 22 lutego Kurt miał gorączkę, kaszel, a z relacji Krista bolało go gardło od kilku dni. Grzali dosłownie pół godziny przed wyjściem, żeby ustabilizować mu głos. Miał zjeść lekki posiłek, potem paracetamol, potem jednak whiskey. Krist Novoselic w kilku wywiadach z lat 2005–2013 wspomina, że kiedy wychodzili na scenę, Kurt powiedział mu „ostatni raz”. Krist zrozumiał to jako „ostatni raz na tej trasie”. Kurt mógł mieć na myśli coś innego.

Setlist

26 utworów, tempo standardowe dla późnego 1993 / wczesnego 1994. Setlist ma dużo In Utero („Serve the Servants”, „Scentless Apprentice”, „Heart-Shaped Box”, „Pennyroyal Tea”, „Rape Me”, „All Apologies”), sporo Nevermind („Smells Like Teen Spirit”, „Come as You Are”, „In Bloom”, „Lithium”, „Breed”), trzy piosenki z Bleach („About a Girl”, „Blew”, „School”), i tradycyjne otwarcie „Radio Friendly Unit Shifter”.

Osoby, które były na tym koncercie i pisały o tym po latach (fora włoskie, LiveNirvana), zwracają uwagę na dwie rzeczy: Kurt praktycznie nie odzywa się do publiczności między piosenkami, i przy „Pennyroyal Tea” zaśpiewał drugą zwrotkę półszeptem, ledwo utrzymując głos.

Kilka piosenek zagrali z zapasu: „Endless, Nameless” jako ostatni utwór, „Where Did You Sleep Last Night” nie w wersji z Unplugged, ale w twardej, elektrycznej aranżacji. To był ich sposób sprawdzania, co jeszcze da radę w tym stanie fizycznym Kurta.

Bootlegi

Cały koncert istnieje w kilku wersjach: audience audio (średniej jakości, z boku sali), soundboard partial (30 minut, bez „Smells Like Teen Spirit”), oraz krótki fragment wideo VHS z drugiego rzędu widowni. LiveNirvana ma stosunkowo dokładne kalendarium tej trasy z linkami do dostępnych bootlegów.

Co słuchać

Oficjalnych nagrań z tego koncertu nie ma. Jeżeli chcesz posłuchać Nirvany z tego okresu, czyli właściwie już wygasającej trasy, sięgnij po audience recording. Alternatywnie, koncert z 24 lutego w Mediolanie (dwa dni później) ma znacznie lepsze audio i podobny set.

Ten koncert jest tutaj wpisany nie dlatego, że jest najlepszy, ale dlatego, że jest praktycznie ostatni. Widać w nim wszystko, czego nie chciałeś zobaczyć.